Temdit, sözlük anlamı olarak uzatma ve sürdürme anlamına gelmektedir. Bankacılık ve finans alanında aslında sözlük anlamına uygun ve yakın bir anlamda kullanılmaktadır. Finansal olarak, borçların ödeme tarihinin (vadenin) ertelenmesi, uzatılması anlamına gelmektedir. Ticari işlemlerde borcu olan kişiler için temdit uygulaması yapılmaktadır. Böylece alışveriş işlemleri daha sağlıklı gerçekleşmektedir. Bu uygulama sırasında banka ve finans sağlayıcılar bir faiz işlemektedir. BDDK 2016 yılında Bankaların Kredi Yönetimine İlişkin Rehber isimli mevzuatında, temdit faizi ile ilgili olarak kredinin temdit edilmesi sürecini ele almıştır. Buna göre, bu faiz hesaplanırken müşterinin güncel durumu ve kredibilitesinin esas alındığını belirtmiştir.
Bankalar kredi geri ödemelerinde, borçlunun nakit sıkıntısına girmesinden dolayı faaliyetlerinin aksama yaşanmasını engellemek isterler. Borçluya likidite gücü kazandırmak ve kredinin tahsilini sağlamak amacıyla bu kredileri yeniden yapılandırmaktadır. Ayrıca bankalar bu borçlar için yeni bir ödeme planı oluşturabilmektedir. Tam bu noktada bu faiz uygulanmaktadır. Erteleme ya da yeniden yapılandırma işleminde bankaların uygulayacağı faiz oranı her bankaya göre değişebilmektedir.
Temdit faizi gecikme faizi ile sıklıkla karıştırılmaktadır. Ancak, belirli bir borcun yeniden vade yapılarak ödeme süresinin uzatılması durumunda devreye girmektedir. Yani, borcun ödenmesi için taraflar arasında uzlaşma sağlanmışsa ve yeni bir süre belirlenmişse, bu süre boyunca uygulanan faiz temdit faizidir.
Başlıca özellikleri şunlardır:
- Tarafların anlaşması sonucu belirlenmektedir.
- Hukuki dayanaklara sahip olabilir.
- Faiz oranı genellikle piyasa koşullarına veya sözleşmeye bağlıdır.
Temdit Sözleşmesi: Finansal Yeniden Yapılandırma
Finansal yeniden yapılandırma, 5411 sayılı kanun ve yönetmelik hükümleri ile belirlenen kapsam, usul ve esaslara bağlı olarak borçlunun uygun bir zaman içinde borçlarını ödeyebilmesi amacıyla yapılmaktadır. Bu amaç kapsamında, taksitlendirme, teminata bağlama ve kredi kullandırma gibi işlemler yapılmaktadır. Aynı zamanda bu kelime “repo” olarak da kullanılmaktadır. Banka ve borçlu olan kişinin karşılıklı anlaşmasıyla beraber “repo vadesinin uzatılması” şeklinde de ifade edilmektedir. Bu işlemler genel olarak Merkez Bankası ve SPK aracılığı ile gerçekleşmektedir. Satın alma ya da borçlanma işlemi ile beraber tarih ve geri ödeme taahhüdü üzerinden belli bir tarih belirlenmektedir. Bu doğrultuda yapılacak olan sözleşme ile beraber süre uzatımı kapsamında geri ödeme sağlanır. Tüm bu işlemlerin gerçekleştiği sırada her iki tarafın da esas aldığı ve bağlı kaldığı sözleşme temdit sözleşmesidir.
Yukarıda gördüğümüz bu sözleşmenin bir örneğidir. Bu sözleşmeye göre ödemeyi alacak olan banka vade süresinin uzadığını kabul etmiş olur. Aynı şekilde ödeme yapacak kişi ise vadenin uzamasından doğan faiz tutarını kabul ettiğini belirtmiş olur. Oluşturulan bu sözleşmede, erteleme ya da yeniden yapılandırma işlemine göre bankaların uygulayacağı temdit faizi her bankaya göre değişebilmektedir. Temdit faizinin alacaklılar açısından en büyük avantajı, borcun gecikmesi durumunda uğradıkları zararın telafi edilmesidir. Ayrıca borçlular üzerinde de ödeme disiplini sağlayarak, borçların zamanında ödenmesini teşvik etmektedir.
Avantajlar:
- Borçlular için ödeme kolaylığı sağlar.
- Alacaklıların gelir kaybını önler.
- Finansal esneklik sunar.
Dezavantajlar:
- Borç maliyetini artırmaktadır.
- Uzun vadeli borçlanmada ek yük getirebilir.
- Şirketlerin bilançosunda olumsuz etkiler yaratabilir.
Nasıl Hesaplanır?
Bu faizin işlemlerde nasıl uygulandığını anlamak için farklı iki örnek inceleyelim.
X A.Ş’nin 150.000 TL’lik kredi borcu ödemesinde bir ay temdit uygulandığını düşünelim. Bankanın uyguladığı temdit faiz oranı %2 olarak belirlenmiştir. Uygulanan temdit faiz miktarı 150.000 * %2 = 3.000 olacaktır. Dolayısıyla X firması borcunu 153.000 TL olarak bir ay sonra geri ödeyecektir. Repo temdite örnek olarak; A bankasının Y A.Ş’ye hisse gereği kar payı dağıtacağını varsayalım. Banka bu kar payını iki ay sonra ödeyeceğini bildirmiştir. Aralarında %3 oranlı temdit sözleşmesi yapılmış olsun. Firma alacağı olan 30.000 TL’yi
30.000 * %3 = 900 30.000 + 900 = 30.900 olarak iki ay sonra alacaktır.
Temdit Faizinin Şirketin Nakit Akışına ve Bütçesine Etkisi
İşletmeler nakit akışlarında geçici bir daralma yaşadıklarında, borçlarının vadesini uzatmak için alacaklı banka veya finans kuruluşu ile iletişime geçer. Temdit süreci, borçlunun resmi bir talepte bulunması ve bankanın firmanın güncel kredibilitesini yeniden değerlendirmesiyle başlar. Banka erteleme talebini onaylarsa, mevcut piyasa koşullarına ve firmanın risk durumuna göre yeni bir faiz oranı (temdit faizi) belirlenir. Bu yeni oran ve ödeme planı karşılıklı olarak imzalanan bir sözleşmeyle resmiyet kazanır; böylece yasal takip süreçleri devreye girmeden borç yapılandırılmış olur.
Temdit Faizini Azaltmak İçin Ne Yapılabilir?
Temdit faizi, vade uzatımının kaçınılmaz bir maliyeti olsa da doğru finansal yönetimle bu yük minimize edilebilir. Bunun için atılabilecek en etkili adım, nakit akışını önceden planlamak ve ödeme vadelerini yakından takip etmektir. Borç vadesine yakın bir dönemde likidite sıkışıklığı yaşanacağı öngörülüyorsa bankaya önceden başvurmak, daha düşük bir temdit faiz oranı müzakere etme imkânı tanır; zira bankalar proaktif başvurularda genellikle daha esnek davranır. Bunun yanı sıra birden fazla bankada kredisi bulunan işletmeler için faiz oranlarını karşılaştırmak ve en avantajlı koşulu sunan bankayı tercih etmek de toplam maliyeti düşürebilir. Tüm bu süreçlerin sağlıklı yönetilebilmesi ise banka hesaplarının ve vadelerinin izlenmesini gerektirir.
Finansal yönetimde tüm bankalarınızı tek ekranda Vomsis ile toplayıp yönetebilirsiniz. Tüm bankacılık işlemleriniz kolaylaşırken BSMV ve temdit faizi gibi kesintileri görüntüleyerek bu giderlerinizi raporlayabilirsiniz.
