Nakit akış tablosu excel şablonu içeriğin en alt kısmında yer almaktadır. Bağlantıya tıkladığınızda indirilir ve şablondaki örnek verileri kendi verilerinizle güncelleyerek kullanabilirsiniz. Ancak şablonlarla ilgili bazı detaylara ve bilgilendirmelere yer verdik. Yazıya göz atıp ardından şablonu kullanmanız daha faydalı olabilir.
Nakit Akış Tablosu Nedir?
Nakit akış tablosu (cash flow statement), işletmenin bir dönem boyunca nakit ve nakit benzerlerindeki değişimi izleyen finansal tablodur. Gelir tablosundan farklı olarak tahakkuk esasına değil, fiilen gerçekleşen nakit hareketlerine dayanır. Yani satışı yaptığında değil, parayı tahsil ettiğinde kayıt düşer. Bu nedenle kârlı görünen bir işletmenin neden nakit sıkışıklığı yaşadığını anlamak için en doğru araçtır.
Nakit Akış Tablosunun Amacı
Nakit akış tablosunun temel amacı, işletmenin nakit yaratma kapasitesini ve bu nakdi nasıl kullandığını şeffaf biçimde ortaya koymaktır. Kâr rakamları her zaman gerçek likidite durumunu yansıtmaz; bir işletme yüksek ciro açıklasa bile tahsilatlar gecikmişse, stoklar fazla birikmişse veya borç ödemeleri yoğunlaşmışsa nakit sıkışıklığı yaşayabilir. Nakit akış tablosu tam da bu noktada devreye girer ve işletmenin borçlarını ödeyip ödeyemeyeceğini, yatırım için yeterli kaynağı olup olmadığını ve yakın dönemde finansman ihtiyacı doğup doğmayacağını önceden görmeyi sağlar.
Nakit Akış Tablosunun Önemi
Bir işletme kârlı olsa bile nakit akışı negatifse ciddi risklerle karşılaşabilir. Bunun en yaygın nedeni, muhasebede gelirin tahsil edildiğinde değil hak kazanıldığında kaydedilmesidir. Bu durum, özellikle vadeli satış yapan veya büyük yatırım harcamaları gerçekleştiren işletmelerde kâr ile nakit arasında belirgin bir uçurum yaratabilir. Nakit akış tablosu bu boşluğu kapatır; işletmenin finansal sağlığını gerçek anlamda yansıtan en güvenilir tablodur. Yatırımcılar, bankalar ve finansal analistler kredi ve yatırım kararlarında gelir tablosundan çok bu tabloya bakar.
Nakit Akış Tablosu Nasıl Hazırlanır?
Nakit akış tablosunu hazırlamaya başlamadan önce elinizde iki belge bulunmalı: karşılaştırmalı bilanço (cari dönem ve bir önceki dönem) ve gelir tablosu. Tablo, bu iki belgedeki verilerin belirli bir mantıkla yeniden düzenlenmesiyle ortaya çıkar; sıfırdan veri toplamanıza gerek yoktur.
Uygulamada iki yöntem kullanılır: doğrudan (brüt) yöntem ve dolaylı (net) yöntem. İki yöntem de aynı dönem sonu nakit rakamına ulaşır; aralarındaki tek fark, işletme faaliyetlerinden nakit akışının nasıl hesaplandığıdır. Yatırım ve finansman bölümleri her iki yöntemde de birebir aynı şekilde hazırlanır. Aşağıda her iki yöntemi de adım adım ve birer örnekle ele alıyoruz.
Dolaylı Yöntemle Nakit Akış Tablosu Nasıl Hazırlanır?
Dolaylı yöntemde net kârdan (veya vergi öncesi kârdan) başlanır ve bu tutar, nakit çıkışı gerektirmeyen kalemler eklenip çıkarılarak düzeltilir. İşletmelerin büyük çoğunluğu bilançoyla doğrudan bağlantılı olduğu ve daha hızlı hazırlandığı için bu yöntemi tercih eder.
- Dönem başı nakit bakiyesini belirleyin. Bir önceki dönemin bilançosundaki “nakit ve nakit benzerleri” kalemini alın. Bu rakam, tablonun başlangıç noktasıdır ve dönem sonunda ulaşacağınız bakiyeyle bilanço üzerinden doğrulanacaktır.
- Vergi öncesi kârdan (veya net kârdan) başlayın. Gelir tablosundaki vergi öncesi kâr rakamını alın. Doğrudan net kârdan başlıyorsanız, ilerleyen adımlarda “ödenen vergiler” kalemini ayrıca eklemeyin — aksi halde vergiyi iki kez düşmüş olursunuz. Bu, hazırlarken en sık yapılan hatalardan biridir.
- Nakit çıkışı gerektirmeyen giderleri geri ekleyin. Amortisman ve itfa payları, kıdem tazminatı karşılığı, şüpheli alacak karşılığı gibi kalemler muhasebe kaydına girer ama gerçek bir nakit çıkışına neden olmaz. Bu kalemleri kâra geri eklersiniz.
- Nakit girişi olmayan gelirleri çıkarın. Duran varlık satış kârı, iştiraklerden alınan kâr payı gibi kalemler gelir tablosunu olumlu etkilese de nakit girişi yatırım veya finansman bölümünde ayrıca gösterileceği için burada tekrar sayılmaz.
- İşletme sermayesindeki değişimleri hesaplayın. Ticari alacaklar, stoklar ve ticari borçlardaki dönem içi artış/azalışları karşılaştırmalı bilançodan bulun. Kural basittir: bir varlık kalemi artmışsa nakit çıkışı, azalmışsa nakit girişidir; bir borç kalemi artmışsa nakit girişi, azalmışsa nakit çıkışıdır. Bu yönü ters uygulamak, hazırlarken en çok karışan noktadır.
- İşletme faaliyetlerinden net nakdi bulun. 2-5. adımdaki tüm kalemleri toplayarak “İşletme Faaliyetlerinden Sağlanan Net Nakit” rakamına ulaşırsınız.
- Yatırım faaliyetlerini hesaplayın. Duran varlık alımları (nakit çıkışı), duran varlık satışından elde edilen hasılat ve tahsil edilen faiz (nakit girişi) gibi kalemleri toplayın.
- Finansman faaliyetlerini hesaplayın. Alınan/ödenen krediler, ödenen faiz, ödenen temettü ve varsa sermaye artırımı gibi kalemleri toplayın.
- Üç bölümü toplayıp dönem sonu nakde ulaşın. İşletme + Yatırım + Finansman faaliyetlerinden gelen net nakit tutarlarını toplayarak “net nakit değişimini” bulun. Bu tutarı 1. adımda belirlediğiniz dönem başı nakde ekleyin.
- Bilançoyla doğrulayın. Ulaştığınız dönem sonu nakit rakamı, cari dönem bilançosundaki nakit ve nakit benzerleri kalemiyle birebir eşleşmelidir. Eşleşmiyorsa bir kalemi atlamış, yanlış sınıflandırmış veya bir kalemi (tipik olarak vergi ya da işletme sermayesi değişimi) yanlış yönde işlemişsinizdir.
Aşağıda dolaylı yöntemle hazırlanmış küçük ölçekli bir örnek yer almaktadır:
Nakit Akış Tablosu (Dolaylı Yöntem) Örneği
İşletme Faaliyetleri
Net Kâr: 90.000
Amortisman ve İtfa Payları (+): 18.000
Kıdem Tazminatı Karşılığı (+): 4.000
Ticari Alacaklardaki Artış (-): -22.000
Stoklardaki Azalış (+): 9.000
Ticari Borçlardaki Artış (+): 11.000
İşletme Faaliyetlerinden Net Nakit: 110.000
Yatırım Faaliyetleri
Ekipman Alımı: -35.000
Yatırım Faaliyetlerinden Net Nakit: -35.000
Finansman Faaliyetleri
Ödenen Temettü: -20.000
Finansman Faaliyetlerinden Net Nakit: -20.000
Dönem Net Nakit Değişimi: 55.000
Dönem Başı Nakit: 60.000
Dönem Sonu Nakit: 115.000
Görüldüğü gibi tablo net kârdan başlıyor ve nakit çıkışı gerektirmeyen kalemleri geri ekleyerek dönem sonu nakde ulaşıyor. Yazının ilerleyen bölümünde paylaştığımız Excel şablonları da bu yöntemi esas alır.
Doğrudan Yöntemle Nakit Akış Tablosu Nasıl Hazırlanır?
Doğrudan yöntemde net kârdan başlanmaz; bunun yerine işletme faaliyetlerine ait her nakit hareketi kendi kalemiyle tek tek listelenir.
- Müşterilerden ve diğer kaynaklardan yapılan tahsilatları belirleyin. Dönem içinde fiilen kasaya giren satış tahsilatlarını, varsa kira geliri gibi diğer nakit girişlerini toplayın; henüz tahsil edilmemiş faturaları dahil etmeyin.
- Tedarikçilere, hizmet sağlayıcılara ve personele yapılan ödemeleri listeleyin. Mal/hizmet alımları, kira, personel ödemeleri gibi kalemleri ayrı ayrı gösterin.
- Vergi ve harç ödemelerini ekleyin. Bu kalem işletme faaliyetleri altında ayrı bir satırda gösterilir.
- İşletme faaliyetlerinden net nakdi bulun. Tüm tahsilatlardan tüm ödemeleri çıkararak bu bölümün toplamına ulaşırsınız.
- Yatırım ve finansman bölümlerini dolaylı yöntemdekiyle aynı mantıkla hazırlayın. Bu iki bölüm, hangi yöntemi kullandığınızdan bağımsız olarak her zaman aynı şekilde hazırlanır.
Doğrudan yöntemin en büyük avantajı daha anlaşılır olmasıdır. Okuyan kişi parayı nereden kazandığınızı ve nereye harcadığınızı doğrudan görür. Dezavantajı ise her nakit hareketinin ayrı ayrı kayıt altına alınmasını gerektirdiği için hazırlanmasının daha uzun sürmesidir. Bu yüzden büyük ve karmaşık işletmeler genellikle dolaylı yöntemi tercih eder.
Aşağıda doğrudan yöntemle hazırlanmış bir örnek yer almaktadır:
Nakit Akış Tablosu (Doğrudan Yöntem) Örneği
İşletme Faaliyetleri
Müşterilerden Tahsilatlar: 480.000
Kira Geliri Tahsilatı: 18.000
Tedarikçi ve Hizmet Sağlayıcılara Ödemeler: -210.000
Personele Ödemeler: -140.000
Ödenen Vergi ve Harçlar: -32.000
İşletme Faaliyetlerinden Net Nakit: 116.000
Yatırım Faaliyetleri
Ofis Ekipmanı Alımı: -25.000
Yatırım Faaliyetlerinden Net Nakit: -25.000
Finansman Faaliyetleri
Ortaklardan Sermaye Girişi: 30.000
Banka Kredisi Geri Ödemesi: -18.000
Finansman Faaliyetlerinden Net Nakit: 12.000
Dönem Net Nakit Değişimi: 103.000
Dönem Başı Nakit: 52.000
Dönem Sonu Nakit: 155.000
Dikkat ederseniz her iki yöntemde de yatırım ve finansman bölümleri aynı mantıkla hesaplanıyor; fark sadece işletme faaliyetleri bölümünün nasıl oluşturulduğunda.
Nakit akış tablosunu hazırlarken verilen adımları manuel olarak uygulamak yerine mevcut hazır bir yapı üzerinden ilerlemek isterseniz, yazının ilerleyen bölümünde paylaştığımız dolaylı yöntemi esas alan Nakit Akış Tablosu Excel şablonunu indirerek kendi verilerinizle doldurabilirsiniz.
İndireceğiniz şablon dosyasındaki formüller ara toplamları ve dönem sonu nakit bakiyesini otomatik hesaplar. Ancak hazırladığınız nakit akış tablosunun, bu tabloyu hazırlarken veri aldığınız bilanço ve Özkaynak değişim tablolarına bakarak sağlamasını yapmanızı öneririz.
Peki hangi yöntemle nakit akış tablosunu hazırlamam gerekiyor diye soracak olursanız eğer İşiniz küçükse ve nakit hareketlerinizi zaten tek tek takip ediyorsanız doğrudan yöntem daha anlaşılır bir tablo verir. İşletmeniz büyükse veya muhasebeniz bilanço/gelir tablosu üzerinden ilerliyorsa dolaylı yöntem hem daha hızlı hazırlanır hem de denetim süreçlerinde daha sık tercih edilir.
Nakit Akış Tablosu Nasıl Okunur?
Tablo üç ana bölümden oluşur: işletme faaliyetleri, yatırım faaliyetleri ve finansman faaliyetleri. Her bölüm pozitif veya negatif değer alabilir; pozitif değer o faaliyetten nakit girişi olduğunu, negatif değer ise nakit çıkışı olduğunu gösterir.
Tablonun en altındaki “Net Nakit Değişimi” satırı, dönem başı nakit ile dönem sonu nakit arasındaki farkı verir. Bu rakamı doğru yorumlamak için her bölümü ayrı ayrı değil, üçünü birlikte okumak gerekir.
Her bölümde dikkat edilmesi gereken temel noktalar şunlardır:
- İşletme faaliyetleri uzun vadede pozitif olmalıdır; aksi halde şirket ana işinden nakit üretemiyordur.
- Yatırım faaliyetleri büyüme döneminde negatif seyredebilir; bu normaldir.
- Finansman faaliyetleri sürekli pozitifse şirket borçlanmaya bağımlı hale gelmiş olabilir.
Nakit Akış Tablosu Nasıl Yorumlanır?
Tabloyu yorumlarken her üç bölümü birlikte değerlendirmek gerekir. Sağlıklı bir işletmede işletme faaliyetleri pozitif, yatırım faaliyetleri büyüme döneminde negatif, finansman faaliyetleri ise olgunluk döneminde negatif seyreder.
Dikkat edilmesi gereken bazı durumlar vardır. İşletme faaliyetleri sürekli negatifse şirket ana işinden nakit üretemiyordur ve bu ciddi bir uyarı işaretidir. Yatırım faaliyetleri sürekli pozitifse şirket varlıklarını satıyor olabilir; büyümek bir yana, küçülüyor olabilir. Finansman faaliyetleri uzun süre pozitif seyrediyorsa şirket borçlanmaya ya da sürekli sermaye artırımına bağımlı hale gelmiş demektir.
Nakit Akış Tablosu Örneği
Aşağıda küçük ölçekli bir işletme için basit bir nakit akış tablosu örneği verilmiştir:
Nakit Akış Tablosu Şablonu (Excel)
Aşağıda indirebileceğiniz nakit akış şablonu excel dosyası, işletme, yatırım ve finansman faaliyetleri olmak üzere üç ana bölümden oluşan, örnek verilerle doldurulmuş hazır bir tablodur. Dönem net kârından başlayarak amortisman, alacak/borç değişimleri, duran varlık alım-satımları ve temettü ödemesi gibi kalemleri sırasıyla görebilir; ara toplamlar ve dönem sonu nakit bakiyesi otomatik formülle hesaplanır.
Aşağıda paylaştığımız üç nakit akış tablosu şablonu da dolaylı yöntem esas alınarak hazırlanmıştır. Doğrudan yöntemle ilerlemek isterseniz, yukarıda anlattığımız adımları takip ederek kendi tablonuzu oluşturabilirsiniz. Hangi firmalarda dolaylı hangi firmalarda doğrudan yöntemin kullanılmasına dair gerekli bilgilendirmeye yer verildi.
Excel dosyasını indirdikten sonra örnek rakamları üzerine kendi verilerini yazdığınızda toplamlar kendiliğinden güncellenir.
Aşağıdaki Bilanço ve Gelir Tablosu ile Özkaynak Değişim Tablosu’ndaki vergi öncesi kâr, alacak/stok/borç değişimleri, ödenen temettü ve net dönem kârı gibi verileri kullanarak Nakit Akış Tablosu’na veri ekleyebilir ve tabloyu daha detaylandırabilirsiniz
Karşılaştırmalı Nakit Akış Tablosu Şablonu
Karşılaştırmalı Nakit Akış Tablosu, iki dönemi yan yana göstererek nakit akışındaki değişimi bir önceki dönemle kıyaslamanızı sağlar. Bu tablo bilanço ve özkaynak değişim tablosuyla doğrudan bağlantılıdır: örneğin “dönem başı/sonu nakit” rakamları bilançodaki nakit kalemiyle, “ödenen temettü” rakamı da özkaynak tablosundaki temettü satırıyla birebir eşleşmek zorundadır.
Karsilastirmali_Nakit_Akis_Tablosu
İngilizce Nakit Akış Tablosu Şablonu
Aşağıda eklenen İngilizce nakit akış tablosu,Nakit Akış Tablosu Şablonu başlığında paylaşılan tablonun İngilizce çevirisidir. Yine aynı şekilde tabloyu kendi bilgilerinizle güncelleyebilirsiniz.
